- Anasayfa
- Blog
- Evde Terapi ve Rehabilitasyon
- Manuel Lenf Drenajı ve Kompresyon Bandajlama: Lenfödem Tedav...
Manuel Lenf Drenajı ve Kompresyon Bandajlama: Lenfödem Tedavisinde Uygulama Süreci
Manuel lenf drenajı nasıl yapılır, kompresyon bandajı ne kadar süre kalır, kompresyon çorabı nasıl seçilir? Lenfödem tedavisinin yoğun ve koruyucu dönemleri.
İçindekiler
Lenfödem tedavisinde altın standart kabul edilen kompleks dekonjestif terapi (KDT), iki aşamada uygulanır: şişliğin azaltıldığı yoğun dönem ve elde edilen kazanımın korunduğu idame (koruyucu) dönem. Bu sürecin iki temel taşı, manuel lenf drenajı ve kompresyon uygulamalarıdır.
Manuel lenf drenajı (MLD) nedir?
Manuel lenf drenajı, klasik masajdan farklı olarak çok hafif basınçlı, ritmik ve yönlendirilmiş el hareketleriyle lenf akışını hızlandırmayı amaçlayan özel bir tekniktir. Amaç kasları yoğurmak değil, cilt altındaki yüzeysel lenf damarlarını uyarmaktır.
Uygulama ilkeleri
- Uygulama, şişlikten uzaktaki sağlıklı lenf bölgelerinin (örneğin boyun, karşı koltuk altı, kasık) açılmasıyla başlar.
- Lenf sıvısı, hasarlı bölgeden çalışan lenf yollarına doğru yönlendirilir.
- Basınç cildi hafifçe gerdirecek kadardır; ağrı veya kızarıklık oluşturmamalıdır.
- Bir seans genellikle 30–60 dakika sürer.
Kimlerde uygulanmamalı?
- Aktif enfeksiyon (selülit) varlığında
- Tedavi edilmemiş derin ven trombozunda
- Kontrolsüz kalp yetmezliğinde
- Hekimin uygun görmediği aktif kanser durumlarında
Bu nedenle tedaviye başlamadan önce hekim değerlendirmesi şarttır.
Kompresyon bandajlama
Yoğun dönemde MLD'den sonra uzuva çok katlı, düşük esneklikli (kısa gerimli) bandajlar uygulanır. Bu bandajlar:
- Şişliğin yeniden toplanmasını önler,
- Hareket sırasında kas pompasının etkinliğini artırır,
- Sertleşmiş dokuların yumuşamasına yardımcı olur.
Bandajlama katmanları
| Katman | Malzeme | Amaç |
|---|---|---|
| 1 | Pamuklu tüp çorap (stokinet) | Cildi korumak |
| 2 | Parmak bandajları | Parmak ve el/ayak şişliğini önlemek |
| 3 | Yumuşak dolgu (pamuk veya köpük) | Basıncı eşit dağıtmak, kemik çıkıntılarını korumak |
| 4 | Kısa gerimli kompresyon bandajları | Asıl basıncı sağlamak |
Bandaj genellikle gün boyu ve gece kalır, bir sonraki seansta açılıp yenilenir. Yoğun dönem çoğunlukla 2–4 hafta sürer.
Bandajda uyuşma, karıncalanma, morarma, artan ağrı veya parmaklarda soğukluk olursa bandaj gevşetilmeli ve fizyoterapiste haber verilmelidir.
Kompresyon giysileri
Şişlik en düşük düzeye indikten sonra idame dönemine geçilir ve kişiye özel ölçülen kompresyon çorapları, kollukları veya eldivenleri kullanılır.
Seçim ve kullanım ipuçları
- Giysiler, şişliğin en az olduğu saatte (genellikle sabah) ölçü alınarak seçilmelidir.
- Basınç sınıfını hekim veya fizyoterapist belirler.
- Sabah kalkınca giyilir, gece genellikle çıkarılır (bazı hastalarda gece bandajı önerilebilir).
- Elastikiyeti azaldığı için genellikle 6 ayda bir yenilenmesi önerilir.
- Giyme kolaylığı için lastik eldiven ve giyme aparatları kullanılabilir.
Egzersiz ve kompresyon
Kompresyon altında yapılan egzersizler, kas pompasını çalıştırarak lenf akışını artırır:
- Derin diyafram solunumu (lenfin göğüsteki ana kanallara akışını destekler)
- Parmakları açıp kapama, bilek ve dirsek hareketleri (kolda lenfödemde)
- Ayak bileği pompalama, diz bükme–düzeltme (bacakta lenfödemde)
- Hafif tempolu yürüyüş, yüzme ve su içi egzersizler
Kendi kendine bakım
İdame döneminde hastaya ve ailesine basit kendi kendine drenaj teknikleri öğretilir. Bu, tedavinin uzun vadeli başarısında belirleyicidir.
Evde lenfödem tedavisi
Yalova ve ilçelerinde, özellikle meme kanseri sonrası kol lenfödemi ve bacak lenfödemi olan hastalar için evde manuel lenf drenajı, kompresyon bandajlama, egzersiz ve kendi kendine bakım eğitimi veriyoruz. Bursa, İstanbul ve Kocaeli–Gebze'de de tedavi planlanabilir.
