PEG ile Beslenen Hastanın Evde Bakımı: Tüp Temizliği, Beslenme ve Sorun Çözme

Ağızdan yeterli ve güvenli beslenemeyen hastalarda mideye karın duvarından yerleştirilen tüpe PEG (perkütan endoskopik gastrostomi) denir. İnme sonrası yutma güçlüğü, ileri evre demans, ALS gibi nörolojik hastalıklar ya da baş-boyun kanserleri PEG ihtiyacının sık nedenleridir. Tüpün kendisi basit görünse de cilt bakımı, beslenme tekniği ve ilaç verme konusunda ailenin bilmesi gereken pek çok ayrıntı vardır.

İlk günler ve iyileşme dönemi

PEG takıldıktan sonraki ilk 7–10 gün stoma bölgesi iyileşme sürecindedir. Bu dönemde:

• Bölge her gün steril serum fizyolojik ile temizlenir ve kurulanır.
• Hekim önermedikçe tüp döndürülmez veya itilip çekilmez.
• Hafif kızarıklık normal kabul edilir; artan kızarıklık, akıntı ve ağrı hemşireye bildirilir.

İyileşme tamamlandıktan sonra hekim onayıyla tüp her gün hafifçe döndürülerek cilde yapışması önlenir.

Günlük stoma bakımı

1. Eller yıkanır.
2. Dış tespit plağının altı ılık su ve sabunla temizlenir, iyice kurulanır.
3. Plak ile cilt arasında yaklaşık 2–3 mm boşluk olup olmadığı kontrol edilir; çok sıkı plak bası yarası, çok gevşek plak sızıntı yapabilir.
4. Gerekirse plak altına ince, kesik bir gazlı bez yerleştirilir; nemli bez bırakılmaz.

Beslenme yöntemleri

Beslenme sırasında pozisyon

Hasta beslenme sırasında ve sonrasında en az 30–45 derece baş yukarıda tutulmalıdır. Bu, mide içeriğinin yemek borusuna kaçmasını ve akciğere aspirasyonu önlemek için en önemli kuraldır.

Tüpten ilaç verirken

• İlaçlar tek tek ezilip suyla karıştırılır, beslenme solüsyonuna karıştırılmaz.
• Her ilaçtan önce ve sonra tüp 15–30 ml ılık suyla yıkanır.
• Uzatılmış salınımlı veya mide koruyuculu tabletler ezilmeden önce mutlaka eczacı ya da hekime danışılır.

Sık karşılaşılan sorunlar

Tüp tıkanması

En sık neden, yetersiz yıkama ve koyu ilaç karışımlarıdır. Ilık su ile hafif it-çek hareketiyle açmayı deneyin; kola, meyve suyu gibi sıvılar önerilmez. Açılmıyorsa zorlamayın, hemşireyi arayın.

Stoma çevresinden sızıntı

Plak gevşemiş, balon suyu azalmış (balonlu tüplerde) ya da mide boşalması yavaşlamış olabilir. Cildi koruyucu krem ile koruyun ve değerlendirme isteyin.

Tüpün çıkması

Stoma yolu birkaç saat içinde kapanmaya başlayabilir. Tüp çıkarsa beklemeden hemşirenize veya hekiminize ulaşın, yolu temiz bir gazlı bezle kapatın.

Bölgemizde PEG bakımı

Yalova ve ilçelerindeki ailelere PEG bakımı, balonlu tüp değişimi ve beslenme eğitimi veriyoruz; Bursa, İstanbul ve Kocaeli–Gebze için de planlama yapılabilir. Gerekirse beslenme planını diyetisyenimizle birlikte hastanın kilo ve sıvı ihtiyacına göre düzenliyoruz.