- Anasayfa
- Blog
- Evde Hemşirelik Hizmetleri
- Trakeostomi Kanül Bakımı: Evde Güvenli Bakım İçin Aile Rehbe...
Trakeostomi Kanül Bakımı: Evde Güvenli Bakım İçin Aile Rehberi
Trakeostomili hastanın evde kanül temizliği, iç kanül değişimi, nemlendirme ve acil durum hazırlığı. Aileler için anlaşılır ve uygulanabilir bilgiler.
İçindekiler
Trakeostomi, nefes borusuna boyundan açılan bir delik ve bu deliğe yerleştirilen kanül aracılığıyla solunumun sağlanmasıdır. Uzun süre yoğun bakımda kalan, solunum cihazına bağımlı olan ya da üst solunum yolunda tıkanıklık bulunan hastalarda uygulanır. Hastaneden eve geçiş, aileler için çoğu zaman en kaygı verici dönemdir; çünkü kanül bakımı dikkat, düzen ve hazırlık gerektirir.
Trakeostomi bakımının üç ana başlığı
1. Kanül temizliği
Çoğu kanülde çıkarılabilen bir iç kanül bulunur. Salgı birikimine göre günde bir ya da birkaç kez çıkarılıp temizlenir veya tek kullanımlıksa yenisiyle değiştirilir. Temizlik sırasında dış kanül yerinde kalır ve hava yolu açık tutulur.
2. Stoma (açıklık) bakımı
- Kanül çevresindeki cilt günde en az bir kez serum fizyolojik ile temizlenir.
- Kanül altına yerleştirilen özel kesik gazlı bez nemlendiğinde değiştirilir.
- Kızarıklık, granülasyon dokusu (pembe et büyümesi) veya kanama gözlenirse hemşireye bilgi verilir.
3. Boyun bağının kontrolü
Kanülü sabitleyen bağ ile boyun arasında bir parmak girecek kadar boşluk olmalıdır. Bağ değişimi iki kişiyle yapılmalı, bir kişi kanülü sürekli sabit tutmalıdır.
Nemlendirme neden hayati?
Normalde burun ve ağız, solunan havayı ısıtır ve nemlendirir. Trakeostomili hastada bu işlev devre dışı kalır. Kuru hava salgıları koyulaştırır, kanülün tıkanmasına yol açabilir. Bu nedenle:
- HME filtre (yapay burun) kullanılır,
- Gerekirse buhar makinesi veya nemlendirici devre eklenir,
- Hekim önerirse serum fizyolojik ile nebül yapılır.
Evde bulunması gereken acil set
| Malzeme | Ne işe yarar? |
|---|---|
| Aynı ölçüde yedek kanül | Kanül çıkarsa veya tıkanırsa hemen değişim için |
| Bir küçük ölçüde kanül | Stoma daraldığında yerleştirme kolaylığı için |
| Aspiratör ve uygun sondalar | Salgıları temizlemek için |
| Ambu (manuel solunum balonu) | Solunum desteği için |
| Makas, yedek bağ, kayganlaştırıcı jel | Hızlı müdahale için |
| Steril serum fizyolojik | Temizlik ve nemlendirme |
Acil durum belirtileri
- Hastada nefes darlığı, morarma, huzursuzluk
- Aspirasyon sondasının kanülden geçmemesi (tıkanma)
- Kanülün yerinden çıkması
- Stomadan parlak kırmızı kanama
Bu durumlarda önceden öğrenilmiş acil plan uygulanır ve 112 aranır. Ailenin her bireyinin bu planı bilmesi hayat kurtarır.
Eğitim ve ev ziyareti
Yalova ve ilçelerinde trakeostomili hastalara düzenli kanül bakımı ve aspirasyon hizmeti veriyor; aileye iç kanül temizliği, bağ değişimi ve acil durum yönetimini uygulamalı olarak öğretiyoruz. Bursa, İstanbul ve Kocaeli–Gebze'de taburculuk sonrası ilk günler için planlı eğitim ziyaretleri düzenlenebilir.
