- Anasayfa
- Blog
- Evde Terapi ve Rehabilitasyon
- İnme Sonrası Afazi: Konuşma Bozukluğu Türleri ve Evde Konuşm...
İnme Sonrası Afazi: Konuşma Bozukluğu Türleri ve Evde Konuşma Terapisi
Felç sonrası konuşamama, kelime bulamama veya anlamakta zorlanma afazi olabilir. Afazi türleri, ailenin iletişim stratejileri ve evde dil–konuşma terapisinin rolü.
İçindekiler
İnme (felç), beynin dil merkezlerini etkilediğinde kişi konuşmakta, kelime bulmakta, okuduğunu veya duyduğunu anlamakta zorlanabilir. Bu duruma afazi denir. Afazi, kişinin zekâsını veya düşünme yeteneğini kaybettiği anlamına gelmez; sorun dili kullanma becerisindedir. Hasta ne söylemek istediğini bilir ama kelimeleri bulamaz ya da bir araya getiremez. Bu durum hem hasta hem aile için son derece zorlayıcıdır.
Afazi türleri
| Tür | Konuşma | Anlama | Tipik görünüm |
|---|---|---|---|
| Broca (motor) afazi | Kesik kesik, az kelimeli, zorlanarak | Görece korunmuş | Hasta ne demek istediğini bilir ama söylemekte çok zorlanır |
| Wernicke (duyusal) afazi | Akıcı ama anlamsız veya yanlış kelimeli | Belirgin bozuk | Hasta hatalarının farkında olmayabilir |
| Global afazi | Çok kısıtlı | Ciddi bozuk | Hem konuşma hem anlama ileri düzeyde etkilenir |
| Anomik afazi | Akıcı, ancak kelime bulma güçlüğü | Genellikle iyi | "Şey" sözcüğünün sık kullanımı, dolaylı anlatım |
Afaziye sıklıkla okuma ve yazma güçlükleri de eşlik eder. Ayrıca bazı hastalarda konuşma kaslarının kontrolünü etkileyen dizartri (peltek, anlaşılması güç konuşma) veya konuşma apraksisi de görülebilir.
Dil ve konuşma terapisinin rolü
Dil ve konuşma terapisti önce hastanın güçlü ve zayıf yönlerini değerlendirir, ardından kişiye özel bir program hazırlar:
- Anlama çalışmaları: Basit komutları anlama, nesne–resim eşleştirme
- Kelime bulma çalışmaları: İsimlendirme, ipucu kullanma, kategori çalışmaları
- Cümle kurma: Kısa ve basit cümlelerden başlayarak kademeli ilerleme
- Okuma–yazma çalışmaları
- Alternatif iletişim yöntemleri: Resim kartları, iletişim panoları, jestler, tablet uygulamaları
- Aile eğitimi: Evde uygulanacak iletişim stratejileri
İnme sonrası dil iyileşmesinin en hızlı olduğu dönem ilk aylardır; ancak düzenli terapiyle iyileşme yıllarca devam edebilir. Terapiye erken başlamak önemlidir.
Ailenin uygulayabileceği iletişim stratejileri
Konuşurken
- Sessiz bir ortam seçin; televizyon ve radyoyu kapatın.
- Yavaş, kısa ve basit cümleler kurun; ancak çocuğa konuşur gibi konuşmayın.
- Tek seferde tek bir konu veya soru sorun.
- "Evet/hayır" ile cevaplanabilecek sorular sorun.
- Jest, mimik, yazı ve resim kullanarak destek olun.
Dinlerken
- Hastaya zaman tanıyın; cümlesini tamamlamak için acele etmeyin.
- Sürekli düzeltmekten kaçının; mesajın anlaşılması önemlidir.
- Anlamadıysanız anlamış gibi yapmayın; nazikçe tekrar etmesini veya göstermesini isteyin.
- Hastayı sohbetlerin dışında bırakmayın; onun yanında onun hakkında üçüncü şahıs gibi konuşmayın.
Duygusal destek
Afazili kişiler sıklıkla öfke, utanç, hayal kırıklığı ve depresyon yaşar. Sosyal ortamlardan kaçınabilirler. Sabırlı bir aile ortamı, küçük başarıların takdir edilmesi ve gerektiğinde psikolojik destek iyileşme sürecini olumlu etkiler.
Evde konuşma terapisinin avantajları
- Hasta yorgunluk ve ulaşım güçlüğü yaşamadan terapiye katılır.
- Çalışmalar evdeki gerçek nesneler ve günlük rutinler üzerinden yapılır.
- Aile bireyleri seanslara katılarak stratejileri doğrudan öğrenir.
Bölgemizde evde konuşma terapisi
Yalova ve ilçelerinde inme sonrası afazi, dizartri ve yutma güçlüğü yaşayan hastalar için evde dil ve konuşma terapisi planlıyor; fizik tedavi ve bakım hizmetleriyle koordineli bir rehabilitasyon süreci yürütüyoruz. Bursa, İstanbul ve Kocaeli–Gebze'de de değerlendirme sonrası seans planlaması yapılabilir.
